Βίντεο ντοκουμέντο από το σπήλαιο «ρουφήχτρα» στα Λιμανάκια – Εδώ χάθηκε ο 34χρονος δύτης

«Το ντοκιμαντέρ που ακολουθεί είναι προϊόν συλλογικής προσπάθειας έμπειρων σπηλαιοδυτών, κινηματογραφιστών, και πολυπληθούς ομάδας υποστήριξης. Το υποθαλάσσιο σπήλαιο αρνητικής ροής στο δεύτερο λιμανάκι Βουλιαγμένης θεωρείται από τα πιο επικίνδυνα στην Ελλάδα.

Η ομάδα του Αντώνη Γράφα δεν παροτρύνει, προτρέπει ή ενθαρρύνει κανέναν να επιχειρήσει κάτι αντίστοιχο και αποποιείται κάθε ευθύνης σε αντίθετη περίπτωση».

Με αυτές τις λέξεις, σχεδόν προφητικά, ξεκινά ένα συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ που καταγράφει το απόλυτο σκοτάδι που κυριαρχεί στο σπήλαιο της Βουλιαγμένης. Ένα ντοκουμέντο που ρίχνει φως στο άγνωστο αλλά και στο πρόσφατο παρελθόν. Στις 16 Σεπτεμβρίου του 2018. Τότε που ο σημερινός επικεφαλής των ερευνών στο 2ο λιμανάκι κι έμπειρος σπηλαιοδύτης, Αντώνης Γράφας, είχε βουτήξει με σκοπό να κινηματογραφήσει το πολυδαίδαλο σπήλαιο, να το χαρτογραφήσει και συνάμα να απλώσει ένα σχοινί που θα κρατά τους δύτες, δεμένους με τη ζωή.

Κάπου μέσα σε αυτό το σπήλαιο, στο «σιφόνι» όπως το αποκαλούν, βρίσκεται η σορός του 34χρονου δύτη. Τι καταγράφει ο φακός που χειρίζονται οι Λευτέρης Κουτάλας, Αντώνης Γράφας κι Ερρίκος Κρανιδιώτης; Εικόνες απόκοσμες, κοφτερά βράχια, στενές σήραγγες. Χαρακτηριστική εικόνα στο 11:48. Ένας δύτης κατεβαίνει προς το άγνωστο. Σε αυτό το σημείο φαίνεται ξεκάθαρα πως η ροή του νερού τον τραβά προς τα μέσα.

Μάλιστα, όπως σημειώνεται, κατά το παρελθόν έγινε ακόμα και χρήση ειδικού χρώματος με την ελπίδα ότι θα βοηθούσε στην ανακάλυψη της πορείας του νερού που απορροφάται από το σπήλαιο, όμως το χρώμα δεν εντοπίστηκε πουθενά.

Ακόμα και το έντονο φως του φακού δεν είναι αρκετό για να διακρίνει κανείς ανάμεσα στο βαθύ σκοτάδι τι υπάρχει στο σπήλαιο, ούτε καν γύρω από τους δύτες. Περισσότερο μοιάζει με μια μικρή ακτίνα φωτός που τους βοηθά ίσα-ίσα για να βρίσκουν τη σωτηρία που τους προσφέρει το σχοινί.

Τούνελ στενά, μέσα από τα οποία μετά βίας χωρά να περάσει ένας δύτης με ασφάλεια και τοιχώματα που προκαλούν κλειστοφοβία. Κι όλ’ αυτά τη στιγμή που η ροή του νερού, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων -σύμφωνα με υπολογισμούς- κινούνταν με 1 έως 2μ. το δευτερόλεπτο, στα σημεία που το σπήλαιο στενεύει λόγω του φαινομένου Βεντούρι (Giovanni Battista Venturi 1746- 1822). Ένα φαινόμενο που θέλει το νερό να επιταχύνεται όταν περνά από στενότερα σημεία.

«Είχαν βρει πριν το 2007 τους Αμερικανούς δύτες, όμως για να μην μπλέξουν είχαν ξαναρίξει στο σπήλαιο τις σορούς τους»

Το ίδιο ντοκιμαντέρ μας ταξιδεύει στο χθες και με μαρτυρίες που κόβουν την ανάσα, από τους πρωταγωνιστές που ανέσυραν τους άτυχους Αμερικανούς δύτες που είχαν χάσει τη ζωή τους το 1978. Τον 32χρονο λοχία Ντόναλντ Μίσαντ, τον 21χρονο σμηνίτη Μαρκ Γκράνφορντ και την 20χρονη αδελφή του τελευταίου, Τζόαν. Θύμησες συγκλονιστικές, του Κώστα Λαζανά, πλωτάρχη ε.α. ΟΥΚ και Προέδρου του Πανελληνίου Συνδέσμου Βατραχανθρώπων καθώς και του κινηματογραφιστή, Αλέξη Παπαδόπουλου, που είχε βουτήξει και απαθανατίσει το «Πηγάδι του Διαβόλου», τον Αύγουστο του ’78. Μόλις λίγες ημέρες πριν από τον άδικο χαμό των τριών Αμερικανών. Σύμφωνα με τον έμπειρο βατραχάνθρωπο, δύτες που τους είχαν ανασύρει, αναγκάστηκαν να τους ξαναρίξουν στο σπήλαιο για να μη βρουν τον μπελά τους.

Ο Κώστας Λαζανάς θυμάται και τον ακούμε να διηγείται στον κ. Γράφα και τους συνεργάτες του… «Κάποια χρόνια πριν από τη δική μας αποστολή είχαν βρει αυτούς τους Αμερικανούς και τους είχαν βγάλει έξω και μου είπαν ότι μετά τους ξαναβάλανε μέσα και γι' αυτό βέβαια που μου είπαν, είδα φωτογραφίες αλλιώς δεν θα το πίστευα. Τους ξαναβάλανε πάλι μέσα γιατί τους ζητήσαν ευθύνες που ασχολήθηκαν κι είχαν σοβαρό πρόβλημα με το λιμεναρχείο. Προκειμένου λοιπόν να τρέχουν με δικαστήρια και με λιμεναρχεία τους ξαναβάλανε πάλι μέσα στο πηγάδι!»

Η επιχείρηση ωστόσο που οδήγησε τελικά στην ανάσυρση των σορών, πραγματοποιήθηκε το 2007. Δεκέμβριος, Ιανουάριος και Φεβρουάριος. Τρεις μήνες είχαν χρειαστεί τα μέλη της αποστολής, όλοι παλαίμαχοι κι έμπειροι βατραχάνθρωποι. Καταδύσεις, εκπαιδεύσεις, εμπειρία που τους εξασφάλιζε την επιστροφή στην επιφάνεια της θάλασσας. Το εγχείρημα τότε είχε στεφθεί με επιτυχία και μάλιστα είχαν βραβευθεί, όπως σημειώνει ο πλωτάρχης ε.α., από την Αμερικανική Πρεσβεία για το θάρρος και την ανιδιοτελή προσφορά τους.

«Το άνοιγμα γύρω απ’ το πλέγμα ολοένα και μεγαλώνει»

«Δεν λύθηκε το μυστήριο της εξαφανίσεως των 3 Αμερικανών», έγραφε με πηχυαίους τίτλους η Βραδυνή. «Ένα πέδιλο έβγαλαν οι δύτες από την πηγάδα», συμπλήρωνε -ίσως λίγες ημέρες αργότερα- η Απογευματινή. «Τους ρούφηξε το πηγάδι. Αδύνατο να εξερευνηθεί η σπηλιά» χτυπούσαν στο πρωτοσέλιδό τους ΤΑ ΝΕΑ.

Αυτά είχε στο μυαλό του ο κινηματογραφιστής Αλέξης Παπαδόπουλος, όταν ξαναβούτηξε το 1981 και κατέγραψε τα ασπρόμαυρα πλάνα που βλέπουμε στο βίντεο ντοκουμέντο. Το προστατευτικό πλέγμα ασφαλείας, είχε τοποθετηθεί στις 16 Μαΐου του 1979 από τον αυτοδύτη-εκπαιδευτή Λουκά Μπιστάκη. Ο αφηγητής αναφέρει: «Το σιδερένιο αυτό πλέγμα ασφαλείας έχει τοποθετηθεί πρόσφατα. Ενώ εμείς συνεχίζουμε την κατάδυση, ο Στέλιος με ένα ειδικό όργανο μετράει την ταχύτητα της ροής του νερού που είναι και ο μεγάλος μας κίνδυνος». Και πράγματι, το πλέγμα είχε αποδειχθεί ανεπαρκές, καθώς το άνοιγμα μεγάλωνε, όπως ανέφερε στο ντοκιμαντέρ ο κ. Παπαδόπουλος… «Μπήκε το πλέγμα, όμως ήταν ίσα ίσα με το άνοιγμα. Τώρα όμως είδατε ότι το άνοιγμα έχει μεγαλώσει και το πλέγμα είναι μικρότερο. Άρα μεγαλώνει. Χάθηκαν οι άνθρωποι γιατί κόλλησαν, δημιούργησαν μεγάλη αντίσταση εκεί. Δεν άντεξε το χώρισμα που χωρίζει το πηγάδι με το σπήλαιο του από πίσω. Δεν άντεξε, υποχώρησε και τους πήρε μέσα και χαθήκαν…»

Για την ιστορία, η ομάδα του κυρίου Γραφά, που έχει αναλάβει το δύσκολο έργο της ανάσυρσης της σορού του 34χρονου δύτη, κατάφερε μετά από διαδοχικές αποστολές που έλαβαν χώρα το 2018-2019, να απλώσει σχοινιά σε απόσταση 145 μέτρων από την είσοδό του σπηλαίου.